Chương 1: Người mẹ đứng giữa cơn mưa
Năm ấy, anh mới tám tuổi.
Anh vẫn còn nhớ rất rõ buổi chiều hôm đó.
Trời mưa lớn.
Mưa phủ trắng con đường đất trước nhà, những giọt nước đập vào mái tôn tạo thành thứ âm thanh dồn dập đến mức người ta khó nghe được tiếng gọi của nhau. Mẹ anh đứng trong bếp, vừa nhóm lại bếp lửa vừa gọi anh vào ăn cơm.
“Minh, vào ăn đi con.”
Anh đang ngồi ngoài hiên, hai tay ôm đầu gối, nhìn dòng nước đục ngầu chảy qua sân.
“Con chưa đói.”
Mẹ bước ra, lấy chiếc khăn cũ lau mái tóc ướt của anh.
“Không đói cũng phải ăn. Con còn nhỏ, bỏ bữa là đau bụng.”
Anh ngẩng đầu nhìn mẹ.
Lúc ấy anh không hiểu vì sao mẹ lúc nào cũng nói những điều giống nhau.
Ăn cơm đi con, mặc thêm áo kẻo lạnh, đừng chạy ra đường, cũng đừng làm mẹ lo.
Những lời tưởng như rất bình thường ấy, về sau lại trở thành những thứ anh nhớ nhất.
Bởi vì chỉ vài giờ sau, cuộc đời anh đã thay đổi.
Cha anh đi làm về muộn. Ông uống rượu.
Trong nhà lại vang lên tiếng cãi nhau.
Anh trốn sau cánh cửa buồng, không dám thở mạnh.
Cha quát lớn.
Mẹ cố giải thích.
Rồi có tiếng chiếc ghế đổ xuống.
Anh không nhớ mình đã chạy ra ngoài như thế nào.
Chỉ nhớ lúc ấy, cha đang đứng giữa sân, còn mẹ chắn trước mặt anh.
“Anh muốn đánh thì đánh tôi. Đừng đụng vào con.”
Cha anh khựng lại.
Một chiếc xe máy từ ngoài đường lao tới.
Mọi chuyện xảy ra quá nhanh.
Mẹ chỉ kịp quay đầu.
Bà đẩy anh sang một bên.
Một tiếng va chạm khô khốc vang lên.
Anh ngã xuống nền đất.
Khi ngẩng đầu lên, anh nhìn thấy mẹ nằm giữa đường.
“Mẹ!”
Anh chạy tới.
Máu hòa với nước mưa, chảy thành một vệt đỏ nhạt trên mặt đường.
Mẹ vẫn còn tỉnh.
Bà cố mở mắt nhìn anh.
“Minh…”
“Con đây.”
“Đừng khóc.”
“Con không khóc.”
Nhưng anh đã khóc từ lúc nào.
Mẹ đưa bàn tay run rẩy về phía anh.
“Sau này… phải ngoan.”
Anh nắm lấy tay mẹ.
“Con sẽ ngoan. Mẹ đứng lên đi.”
“Mẹ đau…”
“Con dìu mẹ.”
Anh kéo tay mẹ, nhưng cơ thể nhỏ bé của anh không thể kéo nổi bà.
Đó là lần đầu tiên Minh hiểu rằng có những lời hứa trẻ con nói ra, dù chân thành đến đâu, cũng không thể cứu được người mình yêu.
Mẹ anh không qua khỏi.
Sau tai nạn, bà được đưa vào bệnh viện trong tình trạng nguy kịch. Các bác sĩ đã cố gắng hết sức, nhưng những vết thương quá nặng. Đến rạng sáng hôm sau, mẹ anh trút hơi thở cuối cùng.
Minh vẫn còn nhớ bàn tay mẹ lạnh dần trong tay mình.
Anh mới tám tuổi, chưa hiểu thế nào là vĩnh biệt. Anh chỉ biết lay người mẹ đã bất động, vừa khóc vừa gọi:
“Mẹ ơi, mẹ dậy đi. Con ngoan rồi mà.”
Nhưng mẹ không trả lời nữa.
Căn nhà nhỏ từ hôm đó chìm vào im lặng. Chiếc ghế mẹ thường ngồi vẫn đặt bên bếp, chiếc khăn cũ vẫn treo trên vách, nhưng người từng gọi anh vào ăn cơm đã không còn trở về.
Cha anh vẫn ở nhà được vài ngày sau tang lễ. Ông lặng lẽ hơn trước, không còn quát tháo, cũng chẳng mấy khi nói chuyện với Minh. Rồi một buổi sáng, khi Minh đang ngồi bên hiên vá lại chiếc cặp sách, có người mang đến một tờ giấy đóng dấu đỏ.
Cha anh bị triệu tập đi lính.
Ông cầm tờ giấy rất lâu, gương mặt vốn khắc khổ càng trở nên nặng nề. Minh không hiểu “đi lính” nghĩa là gì, chỉ biết từ hôm đó, cha phải rời khỏi nhà trong một thời gian dài.
“Cha đi bao lâu thì về?” Minh hỏi.
Cha im lặng.
Một lúc sau, ông đáp:
“Không biết.”
“Cha có đưa con theo không?”
“Con ở lại với cô.”
Minh nhìn ông, trong lòng bỗng dâng lên một nỗi sợ mơ hồ.
“Cha có về không?”
Cha quay mặt đi.
“Cha sẽ cố.”
Đó là câu nói cuối cùng Minh nhớ rõ về cha.
Ngày ông lên đường, trời không mưa. Con đường trước nhà phủ đầy bụi. Cha mặc bộ quân phục còn mới, trên vai đeo chiếc túi vải cũ. Ông đứng trước cổng rất lâu, như muốn nói điều gì đó nhưng cuối cùng chỉ đưa tay xoa đầu Minh.
Bàn tay ấy thô ráp và lạnh.
“Nghe lời cô.”
Minh gật đầu.
“Cha nhớ về nhé.”
Cha không trả lời. Ông quay đi, bước dần về phía cuối con đường.
Minh đứng nhìn cho đến khi bóng cha khuất hẳn sau hàng tre.
Từ ngày ấy, căn nhà chỉ còn lại một đứa trẻ và những món đồ cũ.
Cuối cùng, người dì ruột của mẹ tìm đến.
Bà nhìn Minh thật lâu rồi nói:
“Để nó sang nhà cô ở một thời gian.”
Minh không muốn đi. Anh ôm chặt chiếc áo cũ của mẹ, lắc đầu nguầy nguậy.
“Con ở nhà chờ cha.”
Cô ngồi xuống trước mặt anh, kiên nhẫn nhìn vào đôi mắt đỏ hoe.
“Nhà này không còn ai chăm sóc con. Sang nhà cô, con vẫn được đi học, vẫn có cơm ăn.”
“Nhưng cha sẽ về.”
“Ừ, cha con sẽ về.”
Cô nói vậy, dù chính bà cũng không biết ngày nào ông trở lại.
Đêm đó, lần đầu tiên Minh ngủ trong một căn nhà không có mẹ và cũng không có cha. Anh nằm trên chiếc giường nhỏ kê ở phòng khách nhà cô, lắng nghe tiếng mưa rơi lộp bộp ngoài mái hiên. Cô đã chuẩn bị cho anh một chiếc chăn mới, một bộ quần áo mới và một đôi dép mới. Nhưng anh không cần những thứ ấy. Điều duy nhất anh muốn là được trở về nhà, được nằm bên mẹ và chờ cha mở cánh cổng bước vào.
Sáng hôm sau, cô đưa anh trở lại căn nhà cũ. Mọi thứ vẫn còn nguyên: chiếc bàn gỗ, cái bếp nhỏ, chiếc ghế mẹ thường ngồi và mùi khói bếp đã vương vào từng vách tường. Chỉ có cuộc sống của họ là không còn như trước.
Những gì cha mẹ để lại cho anh không nhiều: một căn nhà cũ, vài món đồ, một mảnh vườn nhỏ và một ít tiền tiết kiệm. Ban đầu, Minh nghĩ như vậy là đủ. Anh còn quá nhỏ để hiểu rằng tiền có thể cạn kiệt, rằng một mái nhà dù vững đến đâu cũng không thể tự nuôi sống những người bên trong.
Nhưng tiền thực sự đã hết, nhanh hơn anh tưởng. Tiền ăn, tiền điện, tiền học, tiền thuốc cho mẹ, rồi những khoản nợ cũ lần lượt lấy đi từng đồng bạc cuối cùng. Từng chút một, những thứ vốn tưởng có thể giúp họ sống qua cả đời cứ lặng lẽ vơi đi.
Cha không ở nhà để gửi tiền về. Những lá thư ông gửi cũng thưa dần. Có khi vài tháng Minh mới nhận được một lá thư ngắn, nét chữ cứng cáp và vội vàng:
“Con nhớ nghe lời cô. Cha vẫn khỏe. Khi nào hoàn thành nhiệm vụ, cha sẽ về.”
Minh đọc đi đọc lại những dòng ấy đến thuộc lòng. Anh tin cha sẽ về. Anh tin chỉ cần mình cố gắng, căn nhà sẽ không bị bán, cuộc sống rồi sẽ tốt hơn.
Đến năm mười một tuổi, Minh bắt đầu đi làm. Công việc đầu tiên của anh là phụ việc cho một quán ăn nhỏ gần chợ. Mỗi ngày tan học, anh lại chạy đến quán, rửa bát, bưng bê, quét dọn. Có những hôm đến tận khuya anh mới được về. Đôi bàn tay vốn mềm mại của một đứa trẻ dần chai sần, những đầu ngón tay nứt nẻ vì nước lạnh và xà phòng.
Cô chủ quán từng hỏi:
“Cháu còn nhỏ thế này, sao không nghỉ đi?”
Minh chỉ cười, cúi xuống lau chiếc bàn trước mặt.
“Cháu phải kiếm tiền.”
“Kiếm tiền làm gì?”
“Phụ giúp gia đình.”
Cô chủ nhìn khuôn mặt non nớt nhưng đã sớm mang vẻ mệt mỏi của anh, rồi không hỏi thêm nữa.
Có những đêm Minh về đến nhà, cô đã ngủ. Anh ngồi bên chiếc giường nhỏ, nhẹ nhàng lấy tiền công đặt vào chiếc hộp sắt dưới gầm giường. Mỗi lần bỏ thêm một tờ tiền vào đó, anh đều thấy yên tâm hơn một chút.
Anh nghĩ chỉ cần mình lớn nhanh hơn một chút, chỉ cần kiếm được nhiều tiền hơn, cô sẽ không phải lo nữa. Căn nhà sẽ không bị dột. Anh sẽ có thể tiếp tục đi học. Và khi cha trở về, ông sẽ thấy Minh đã trưởng thành, đã biết tự chăm sóc bản thân và đỡ đần gia đình.
Anh không biết rằng có những đứa trẻ càng cố gắng lớn nhanh, càng phải mang trong lòng nhiều khoảng trống hơn.